Over ons

Stichting Lettergieten

In de museumwerkplaats van Stichting Lettergieten zie je hoe we als vrijwilligers het ambacht van lettergieten met het Monotype-systeem levend houden en demonstreren. Toen Monotype Nederland in 1983 werd opgeheven kwam er een einde aan de industriële toepassing van loden letters bij drukkerijen. Om dit vakmanschap te behouden, richtten betrokken vakmensen destijds de Stichting Lettergieten 1983 op. Zo brachten we een omvangrijke en waardevolle collectie bijeen van lettergietmachines, matrijzen en bijbehorende materialen.

Als stichting beschikken we over een indrukwekkende collectie matrijzen (lettergietvormen), waarvan de omvang uniek is in Nederland. Even bijzonder is dat we met deze matrijzen nog altijd letters worden gegoten, gebruik makend van de originele apparatuur. Al meer dan veertig jaar demonstreren we dit ambacht en voorzien zij in de vraag naar nieuwe letters en ornamenten, onder andere van boekbinders en van de vele hobbydrukkers die zijn verenigd in ‘Drukwerk in de Marge’.

Onze museumwerkplaats is gevestigd in het voormalige schoolgebouwtje ‘Het Kroosduikertje’ in Westzaan. Op de dagen dat de lettergieterij in bedrijf is, tijdens workshops en vooral ook tijdens onze Open Dagen ben je van harte welkom. Als bezoeker kun je kennismaken met de techniek van letterproductie en boekdrukken. Naast een publiek van oudgedienden uit het drukkersvak zien we een groeiende belangstelling onder een jongere generatie grafisch geïnteresseerden die op zoek zijn naar de analoge wortels van het vak.

Monotype

Monotype werd in 1887 in de Verenigde Staten uitgevonden met als doel het gieten en zetten van letters te automatiseren. Deze technologie was destijds zeer geavanceerd. Daarvoor werd alles met de hand gezet, een langzaam en arbeidsintensief proces. Monotype werkte met losse loden letters en was bijzonder geschikt voor het zetten van boeken, wetenschappelijke publicaties met veel speciale tekens en drukwerk van hoge kwaliteit in het algemeen.

Monotype verschilde van de eveneens bekende Linotype-techniek, die rond dezelfde tijd werd ontwikkeld. Daarbij werden hele tekstregels tegelijk gezet, wat sneller was en vooral werd gebruikt voor kranten. Een belangrijk verschil is dat je bij Monotype een fout eenvoudig kunt herstellen door één letter te vervangen, terwijl bij Linotype een hele regel moet vervangen.

Monotype ontwikkelde en bracht enkele van de meest iconische lettertypen van de twintigste eeuw uit, zoals: Time New Roman (ontworpen voor The Times of London), Gill sans, Bembo en Plantin. Deze lettertypen worden nog steeds veel gebruikt. Toen drukkerijen massaal overstapten van boekdruk naar offset en van loodletters naar fotografisch zetsel, besloot Monotype – in Nederland vertegenwoordigd door de firma Tetterode – een groot deel van de voorraad matrijzen van de hand te doen. Die collectie vormde het basis voor onze stichting.

Organisatie

Bij Stichting Lettergieten is op dit moment een twaalftal vrijwilligers actief. Een deel van ons houdt zich bezig met het bedienen en onderhouden van de gietmachines, het beheren van de collectie matrijzen, het leveren van letters en ornamenten aan derden en het zelf opmaken en vervaardigen van drukwerk. Anderen ondersteunen dit met financieel-administratieve taken, communicatie en het onderhoud van het gebouw.

Het bestuur van de stichting bestaat momenteel uit vier personen: Arjen Molendijk (voorzitter), Metehan Hasirci (penningmeester), Florence van Heuvelen en Liesbeth Kanis.

Netwerk

Als Stichting Lettergieten maken we deel uit van een (internationaal) netwerk van grafische musea en erfgoedorganisaties. Deze samenwerking kunnen we kennis over het lettergieten behouden, verdiepen en uitwisselen. Via dit netwerk op de hoogte van relevante ontwikkelingen binnen de grafische en museale sector.

Onze partners zijn onder andere:

Scroll to Top